Հայաստանի Հանրապետութեան գլխաւոր դատախազ Աննա Վարդապետեան կ'առցանց ձեւաչափով մասնակցի ԱՊՀ մասնակից պետութիւններու գլխաւոր դատախազներու համակարգող խորհրդի 36-րդ նիստին:

 

Դատախազութենէն կը յայտնեն, որ օրակարգի առաջին հարցի շրջանակին ՀՀ գլխաւոր դատախազ Աննա Վարդապետեան կը հանդես գայ «Ժամանակակից մարտահրավերներն ու նոր լուծումները արտերկրէն ապօրինի գույքի վերադարձի ոլորտին» թեմայով ելոյթով։

 

Աննա Վարդապետեան նշած է, որ ժամանակակից հանցաւորութեան անդրսահմանային բնոյթը նոր մարտահրավերներ կը ստեղծէ պետութիւններու համար․ ապօրինի ճանապարհով ձեռք բերուած ակտիվները (գույքերը) կրնան տեղափոխուիլ տարբեր երկիրներ, գրանցուիլ փոխկապակցուած անձերու անունով եւ վերափոխուիլ գույքի այլ տեսակներու։

 

«Այս պայմաններուն տակ ակտիվներու վերադարձը պէտք է դիտարկել որպէս համալիր գործընթաց՝ անոնց հայտնաբերումէն եւ հետագծումէն մինչեւ սառեցում կամ առգրավում, դատական քննութիւն, բռնագանձում, կառավարում եւ փաստացի վերադարձ»,- ընդգծած է ՀՀ գլխաւոր դատախազը ու հավելած, որ քրեական հետապնդման անհնարինութիւնը չպէտք է ինքնաբերաբար նշանակէ ապօրինի ճանապարհով ձեռք բերուած գույքի վերադարձի անհնարինութիւն։ Այս համատեքստին մէջ հանրապետութեան գլխաւոր դատախազը անդրադարձած է առանց մեղադրական դատավճռի ակտիվներու բռնագանձման (non-conviction based asset forfeiture) մեխանիզմին։

 

Աննա Վարդապետեան ներկայացուցած է Հայաստանի փորձը՝ նշելով, որ 2020 թուականին «Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին» օրենքի ընդունումով ձեւաւորուած է իրավական հիմք՝ ապօրինի ձեռք բերուած գույքի վերադարձի նկատմամբ ինքնուրոյն քաղաքացիաիրավական մեխանիզմ կիրառելու համար։

 

Այս համատեքստին մէջ կարեւորելով միջազգային իրավական փոխօգնութեան արդյունավետութիւնը՝ ՀՀ գլխաւոր դատախազը ընդգծած է, որ միջազգային համագործակցութիւնը պէտք է սկսի դեռեւս ակտիվի հայտնաբերման եւ հետագծման փուլին՝ հնարաւոր դարձնելով անոր օպերատիվ սառեցումը, առգրավումը եւ պահպանութիւնը մինչեւ ազգային դատական գործընթացի աւարտը։

 

Աննա Վարդապետեան անդրադարձած է նաեւ Եվրոպայի խորհրդի Վարշավայի կոնվենցիայի եւ 2026 թուականին ընդունուած անոր լրացուցիչ արձանագրութեան նշանակութեան՝ ընդգծելով, որ արձանագրութեան մշակմանն անմիջական մասնակցութիւն ունեցած են ՀՀ գլխաւոր դատախազութեան ներկայացուցիչները։

 

ՀՀ գլխաւոր դատախազը ներկայացուցած է նաեւ միջազգային համագործակցութեան ընթացքին առաջացող խնդիրները՝ կապուած տարբեր պետութիւններու իրավական համակարգերու միջեւ առկայ տարբերութիւններու, քաղաքացիաիրավական բռնագանձման համանման մեխանիզմներու բացակայութեան, ինչպես նաեւ ոչ պաշտօնական եղանակով ստացած տեղեկութիւններու հետագա՝ որպէս ապացոյց օգտագործման սահմանափակումներու հետ։

 

Աննա Վարդապետեան այս ուղղութեամբ կարեւորած է միջազգային համագործակցութեան հետագա զարգացումը՝ առանձնացնելով ակտիվներու մասին տեղեկութեան արագ փոխանակումը, գույքի օպերատիվ սառեցման եւ առգրավման մեխանիզմներու կատարելագործումը, միջազգային իրավական փոխօգնութեան հնարաւորութեան ապահովումը՝ մինչեւ վերջնական դատական որոշման կայացումը, դատական ակտերու փոխադարձ ճանաչումը եւ կատարումը, ինչպէս նաեւ բռնագանձուած ակտիվներու արդյունավետ կառավարումը։

 

Ամփոփելով՝ Աննա Վարդապետեան նշած է, որ ակտիվներու վերադարձը այսօր այլեւս միայն քրեական գործընթացի աւարտէն ետք գույքի բռնագանձման հարց չէ։

 

«Սա համալիր գործընթաց է, որ սկսած է ակտիվի հայտնաբերումէն, անոր գտնուելու վայրի տեղորոշումէն, հետագծումէն եւ աւարտած է ակտիվի փաստացի վերադարձով։ Մեր ընդհանուր նպատակն է ապահովել, որպէսզի ակտիվի հայտնաբերման եւ անոր փաստացի վերադարձի միջեւ իրավական վակուում չառաջանայ»,- նշած է ՀՀ գլխաւոր դատախազը։