ՀՀ ԱԺ պատվիրակութիւնը մասնակցի Ստրասբուրգի ընթացող Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) տարեկան նստաշրջանի աշխատանքներուն: Նստաշրջանին ելոյթ ունեցաւ ԵԽԽՎ-ում ՀՀ ԱԺ պատվիրակութեան անդամ Հռիփսիմե Գրիգորյանը:

 

«Պարո՛ն նախագահող,

 

Հարգելի՛ գործընկերներ,

 

Հարգելի՛ երիտասարդ գործընկերներ,

 

Սոցիալական խմբի անունով շնորհակալութիւն կը յայտնեմ մեր զեկուցող Ավրորա Ֆլորիդիային՝ այս կարեւոր, արդիական եւ խիստ գործնական զեկոյցի համար։

 

Այս զեկոյցին համար ինձ համար հատկապես կարեւոր է այն, որ կլիմայի փոփոխութեան մասին խօսելիս այն կենտրոնում կը պահէ մարդուն։ Այս թեմայի շուրջ քննարկումները շատ անգամ սահմանափակուին ջերմաստիճանի, արտանետումներու մասին խօսելով։ Մինչդեռ յուրաքանչյուր թիւի հետեւում իրական մարդիկ են՝ գյուղացին, որ հերթական երաշտի առաջ է կանգնած, ընտանիքը, որ օրեցօր աւելի դժուարութեամբ կը հոգայ իր ծախսերը եւ երեխան, որ տարիներ անց կրելու է այն որոշումներու հետեւանքները, որոնք մենք կայացնում ենք այսօր։

 

Եւ այդ հետեւանքները բոլորի համար նոյնը չեն։ Ավելի սահմանափակ հնարաւորութիւններ ունեցող մարդիկ շատ անգամ նաեւ աւելի անպաշտպան են դրանց առջեւ։ Հետեւաբար, կլիմայական քաղաքականութեան մասին խօսելիս չենք կրնար շրջանցել սոցիալական արդարութեան հարցը։

 

Հենց այս առումով է ինձ համար կարեւոր զեկոյցում առաջ քաշուած «բնակութեան համար պիտանի միջավայրի» գաղափարը։ Եթէ ազատութիւնը եւ արժանապատվութիւնը եվրոպական հիմնարար արժէքներ են, ապա արժանապատիւ եւ անվտանգ միջավայրում ապրելու հնարաւորութիւնը եւս պէտք է ըլլայ մեր քաղաքականութեան հիմքին։ Որովհետեւ առանց ապրելու համար բարենպաստ կլիմայի, հասանելի ջրի, մաքուր օդի՝ իրավունքներու ու ազատութիւններու մասին մեր խօսքը կրնայ պարզապես մնալ թղթի վրայ։

 

Եւ այստեղ է առաջ գալիս նաեւ սերունդներու միջեւ արդարութեան հարցը։ Մենք, ովքեր այսօր որոշումներ կայացնելու հնարաւորութիւն ունենք, չենք կրնար մեր երեխաները թողնել դրանց հետեւանքով առաջացած ռիսկերը, վնասները եւ ապագայում անոնք վերացնելու ծախսերը։

 

Մեզ, իհարկե, անհրաժեշտ են հավակնոտ կլիմայական նպատակներ։ Բայց միայն նպատակներ սահմանելը բավարար չէ։ Անհրաժեշտ են հստակ ժամկէտներ, կոնկրետ միջանկյալ քայլեր եւ եթէ տեսնենք, որ հետ ենք մնում, մեր գործողութիւնները վերանայելու եւ շտկելու պատրաստակամութիւն։

 

Klima Seniorinnen-ի գործով վճիռը եւս հենց սա է ընդգծում․ միայն հանձնառութիւններ ստանձնելը բավարար չէ։ Պէտք է հստակ ըլլայ նաեւ, թէ ինչպես ենք անոնք իրականացնելու, եւ հնարաւոր ըլլայ գնահատել՝ արդեօք իրականում առաջընթաց ունենք, թէ՞ ոչ։

 

Այս գործընթացին երիտասարդները պէտք է ունենան իրական դերակատարում։ Ոչ թէ պարզապես հրավիրենք անոնք համաժողովներ, խօսելու հնարաւորութիւն տանք եւ դրանով համարենք, որ անոնց ձայնը լսած ենք։ Երիտասարդները պէտք է մշտապէս ներգրավուած լինեն քաղաքականութեան մշակման, բյուջետային եւ տնտեսական որոշումներ կայացնելու գործընթացներուն։

 

Մենք պէտք է նաեւ անոնց տանք անհրաժեշտ գիտելիքներ՝ ճանաչելու ապատեղեկատվութիւնը: Պէտք է աջակցինք անոնց նախաձեռնութիւններուն եւ ստեղծենք հնարաւորութիւններ՝ ունենալու որակաւոր աշխատանք։

 

Կանաչ անցումը պէտք է ըլլայ հավակնոտ, բայց միաժամանակ՝ սոցիալապես արդար։ Եւ սա նաեւ տնտեսական անհրաժեշտութիւն է։ Զեկոյցում ներկայացուած տուեալները հստակ կը ցոյց տան, որ եթէ այսօր չգործենք, վաղը դրա համար շատ աւելի բարձր գին կը վճարենք։

 

Հարգելի՛ գործընկերներ,

 

Այս քննարկումը հատուկ նշանակութիւն ունի նաեւ Հայաստանի համար, որ այս հոկտեմբերին հյուրընկալելու է Կենսաբազմազանութեան մասին կոնվենցիայի COP17 համաժողովը։

 

Կլիմայի փոփոխութիւնը ու կենսաբազմազանութեան կորուստը տարբեր խնդիրներ են, բայց անոնք փոխկապակցուած են մի շատ կարեւոր հարցում՝ ինչպես պահպանել էկոհամակարգերը, ջրային եւ բնական ռեսուրսները, որոնցից կախուած է մարդու կեանքը։ COP17-ի կարեւոր նպատակներէն մէկը միջազգային մակարդակով ստանձնած հանձնառութիւնները գործնական քայլերու վերածելն է։

 

Եվրոպան եւս պէտք է կատարի կարեւոր քայլ՝ ճանաչի առողջ շրջակայ միջավայրի իրաւունքը որպէս ինքնուրոյն իրաւունք եւ առանց հետագայ ձգձգումներու մշակէ եւ ընդունի Եվրոպայի խորհրդի շրջանակում իրաւաբանորեն պարտադիր փաստաթուղթ։ Այն պէտք է նախատեսէ արդյունավետ վերահսկողութիւն եւ երիտասարդներուն տայ իրական մասնակցութեան հնարաւորութիւն։

 

Եւ վերջում ուզեմ անդրադառնալ մի հարցի, որը, կը կարծեմ, պէտք է վեր լինի մեր քաղաքական տարաձայնութիւններուն։

 

Անկախ նրանից, թէ որ քաղաքական ուժն ենք ներկայացնում կամ որ երկիրը, մենք խօսում ենք այն մասին, թէ որքան շատ ենք արժեւորում մեր երեխաները ու երիտասարդները եւ, իմ համոզմամբ, նաեւ անոնք, որոնք դեռ չեն ծնուած։

 

Կլիմայի համար այսօր գործելը հենց այդ հոգատարութիւնը պատասխանատվութեան վերածելու ամենակոնկրետ ձեւերէն մէկն է։

 

Մեր սերունդը չպէտք է յիշուի որպէս սերունդ, որը գիտէր խնդրի մասին, ունէր գործելու բոլոր հնարաւորութիւնները, բայց, այնուամենայնիւ, դրա հաշիվը թողեց յաջորդ սերունդներուն։

 

Եկե՛ք անոնց թողնենք աւելի լավ ապագայ՝ Եվրոպա, ուր հնարաւոր պիտի ըլլայ ապրել արժանապատիւ ու անվտանգ, ուր պիտի լինեն արդարութիւն եւ հնարաւորութիւններ։

 

Շնորհակալութիւն»,- ըսաւ պատգամավորը։